فلسفه و حكمت را ترك گفت و صرفا به تدريس فقه و أصول پرداخت و در مدت قليلى كليهء حوزه‌هاى علمى را تحت الشعاع قرار داد و به تربيت فضلا اشتغال جست و حوزهء أو بهترين حوزهء علمى بود . در فقه و أصول حوزه خارج داشت و جميع طلاب مستعد از حوزهء أو استفاده مينمودند در اين اواخر أستاذ محقق آقاى حاج ميرزا محمد حسين طباطبائى بقم مشرف شد و شروع بتدريس فلسفه نمود و حوزهء بارونقى تشكيل داد و در رشته‌هاى فقه و أصول و تفسير و علوم عقلية حوزه‌اى قابل استفاده دارند . سطوح عاليهء فلسفه را نيز تدريس مىكند . در اين عصر حوزهء قم مركز تدريس علوم عقلي است . حقير مدتها بدرسهاى فلسفه و أصول فقه و تفسير معظم‌له حاضر شده است . عمدهء تحصيلات نگارنده در علوم منقول و معقول در شهرستان مذهبى قم بود . قم در اين زمان بزرگترين حوزهء علمى شيعه بشمار ميرود و مركز تجمع فضلاست . در اين شهر علوم نقلى و عقلي تدريس مىشود و زياده از شش هزار ( 6000 ) نفر محصل و مدرس در اين حوزهء پر فيض سرگرم مطالعه و تعليم و تعلمند . فضلا و دانشمندان آشنا باوضاع جهان و واقف باسرار حكومت اسلامى و دانشمندان مستعد و روشن و جامع و آراسته بزينت علم و تقوى در اين مركز اسلامى فراوانند . قم از قديم الايام مركز فضلا و دانشمندان و محدثان و فقهاى عاليمقام و حكماى عظام بوده است ملا صدرا و فيض و فياض و قاضى سعيد و غير اينها از اعلام فنون علميه مدتها در اين حرم امن و امان ساكن بودند « 1 » .

--> ( 1 ) - بواسطهء وجود همين دانشمندان است كه در آثار و اخبار شيعى از قم بعظمت اسم برده شده است . -